- Po co wykonuje się ankrowanie budynku: Ankrowanie (spinanie murów stalowymi ściągami) przywraca sztywność przestrzenną budynkom, w których ściany zewnętrzne zaczynają się rozchodzić i odchylać od pionu z powodu braku wieńców żelbetowych, rozporu konstrukcji dachowej lub nierównomiernej pracy podłoża.
- Jak działa stalowy ściąg: Stalowe cięgno przeprowadzone przez budynek (lub opasujące go po obwodzie) i zakończone płytami oporowymi oraz śrubą rzymską wprowadza do konstrukcji kontrolowaną siłę spinającą, działając jak zastępczy wieniec stropowy.
- Możliwość całkowitego ukrycia ściągów: W domach jednorodzinnych oraz modernizowanych obiektach elementy systemu ankrującego można schować w podkuciach muru pod warstwą ocieplenia elewacji oraz w przestrzeni stropu lub posadzki, zachowując pełną estetykę budynku.
1. Czym jest ankrowanie murów i dlaczego budynki bez wieńców stropowych tracą stateczność?
W prawidłowo ukształtowanej konstrukcji murowanej ściany nośne oraz stropy muszą tworzyć sztywny układ przestrzenny (tzw. ustrój skrzyniowy). W budynkach wznoszonych współcześnie funkcję tę pełnią żelbetowe wieńce obwodowe zbrojone czterema prętami stalowymi i strzemionami, wylewane na wszystkich ścianach nośnych na poziomie każdego stropu oraz pod murłatą dachu.
Problem dotyczy jednak dziesiątek tysięcy domów jednorodzinnych z lat 50., 60., 70. i 80., starszych kamienic, budynków gospodarczych adaptowanych na cele mieszkalne oraz obiektów zabytkowych. W budynkach tych stropy (drewniane belkowe, stalowo-ceramiczne typu Kleina lub WPS, a czasem prefabrykowane płyty bez prawidłowego zakotwienia) opierano bezpośrednio na ceglanym lub pustakowym murze. Gdy na taki budynek zaczynają działać siły poziome – wynikające z rozporu krokwi dachowych, osiadania narożnika fundamentu lub deformacji terenu – ściany zewnętrzne nie mają żadnego elementu, który utrzymałby je w pionie. Mur zaczyna „odchodzić” od stropu, a w narożnikach i na ścianach poprzecznych otwierają się szerokie, pionowe oraz ukośne pęknięcia.
Rozwiązaniem inżynieryjnym, które skutecznie zastępuje brakujące wieńce i przywraca budynkowi stateczność, jest ankrowanie budynku oraz spinanie i klamrowanie ścian za pomocą stalowych ściągów.
2. Kiedy należy zastosować ankrowanie budynku? 5 typowych przypadków z praktyki inżynierskiej
W firmie SIVEL projektujemy i wykonujemy ankrowanie murów przede wszystkim w pięciu sytuacjach konstrukcyjnych:
- Odspajanie się ściany szczytowej lub podłużnej od reszty budynku: Charakterystyczna pionowa szczelina w narożniku domu (często szersza na wysokości piętra i poddasza niż przy samym fundamencie), świadcząca o tym, że ściana zewnętrzna odchyla się od pionu na zewnątrz.
- Rozpieranie ścian i ścianek kolankowych przez więźbę dachową: Gdy krokwie dachowe bez jętek lub ze zbyt podatnym wiązarem wypychają górną część murów na zewnątrz, powodując pękanie ścian pod dachem.
- Brak wieńców stropowych przy stropach drewnianych i stalowo-ceramicznych: Podczas remontu lub wymiany i wzmacniania stropów w starszych domach i kamienicach stalowe ściągi zapewniają poziome stężenie ścian na czas prowadzenia robót i dalszej eksploatacji obiektu.
- Zabezpieczanie budynków na terenach szkód górniczych i osuwiskowych: Na Górnym i Dolnym Śląsku oraz na terenach narażonych na spełzywanie skarp ściągi stalowe i obwodowe opaski zabezpieczają bryłę domu przed rozerwaniem wskutek poziomych odkształceń gruntu (ankrowanie budynków na Śląsku).
- Ratowanie zabytkowych kościołów, pałaców i kamienic z rozporowymi sklepieniami ceglanymi: W konstrukcjach zabytkowych stalowe ściągi przejmują poziomy rozpór łęków oraz sklepień kolebkowych i krzyżowych (zobacz także: naprawy budynków pod nadzorem konserwatora zabytków).
3. Elementy składowe systemu ankrowania: cięgna, śruby rzymskie i płyty oporowe
Każdy układ ankrowania musi zostać obliczony przez uprawnionego konstruktora w ramach ekspertyzy i projektu naprawczego. System składa się z precyzyjnie dobranych komponentów stalowych:
- Stalowe cięgna (ściągi): Pręty okrągłe ze stali konstrukcyjnej (np. S235, S355) lub pręty gwintowane o wysokiej wytrzymałości na rozciąganie o średnicach dobieranych najczęściej w przedziale
Ø 16 mm – Ø 32 mm. W przypadku zewnętrznych opasek spinających stosuje się również płaskowniki lub ceowniki stalowe. - Śruby rzymskie i mufy łączące: Śruby rzymskie (z gwintem prawym i lewym) montowane na długości ściągu pozwalają na kontrolowane wprowadzenie naciągu wstępnego (sprężenia), dzięki czemu ściąg zaczyna od razu aktywnie przejmować siły rozciągające, nie czekając na dalsze odkształcenie ściany.
- Płyty oporowe (podkładki kotwiące / ankry): Stalowe płyty (kwadratowe, okrągłe, belkowe z ceowników lub historyczne rozety kute) montowane na zewnętrznej powierzchni spinanych murów. Ich wymiar i grubość są kluczowe: płyta musi rozłożyć siłę skupioną z pręta na odpowiednio dużą powierzchnię cegły lub pustaka, aby nie przekroczyć wytrzymałości muru na docisk miejscowy (zgodnie z
PN-EN 1996-1-1).
4. Ankrowanie wewnętrzne (przelotowe) a zewnętrzne (opaskowe) – które rozwiązanie wybrać?
W zależności od układu pomieszczeń w domu jednorodzinnym oraz tego, czy wnętrza są już wykończone i zamieszkałe, stosujemy dwa warianty prowadzenia ściągów:
| Wariant technologii | Na czym polega prowadzenie cięgien? | Kiedy jest rekomendowany przez inżynierów SIVEL? |
|---|---|---|
| Ankrowanie wewnętrzne (przelotowe przez strop lub wzdłuż ścian wewnętrznych) | Pręty stalowe przechodzą wewnątrz budynku (np. pomiędzy belkami stropu drewnianego, w warstwie posadzki lub pod sufitem wzdłuż ścian poprzecznych) i wychodzą na zewnątrz tylko w miejscach montażu płyt oporowych. | Gdy równolegle prowadzony jest remont wnętrz, wymiana podłóg lub gdy chcemy spiąć dwie przeciwległe ściany podłużne w środkowej części długiego budynku. |
| Ankrowanie zewnętrzne (obwodowe opaski z prętów, płaskowników lub ceowników) | Cięgna stalowe prowadzone są po zewnętrznym obwodzie murów budynku (w poziomie stropów) i łączone w narożnikach za pomocą stalowych narożników oporowych, a następnie chowane w warstwie ocieplenia elewacji. | Najwygodniejsze rozwiązanie dla zamieszkałych domów jednorodzinnych: wszystkie prace odbywają się od zewnątrz budynku, bez kucia ścian w salonie czy sypialniach! |
5. Jak przebiega ankrowanie budynku krok po kroku pod nadzorem kierownika budowy SIVEL?
Proces wykonania ankrowania w firmie SIVEL obejmuje następujące etapy technologiczne:
- Etap 1: Diagnostyka i projekt rozmieszczenia ściągów. Ustalamy przyczynę rozchodzenia się ścian, sprawdzamy stan fundamentów i wyznaczamy w projekcie naprawczym poziomy montażu ściągów, ich średnice oraz wymiary płyt oporowych.
- Etap 2: Bezudarowe wiercenie otworów i przygotowanie podkucia pod płyty. Wszystkie przewierty przez spękane mury wykonujemy wiertnicami diamentowymi bez użycia udaru, co eliminuje drgania. W miejscach osadzenia płyt oporowych wykonujemy podkucia i wyrównujemy powierzchnię muru bezskurczową zaprawą naprawczą PCC, aby płyta przylegała całą płaszczyzną.
- Etap 3: Montaż ściągów, płyt oporowych i śrub rzymskich. Składamy odcinki prętów, zabezpieczamy elementy stalowe antykorozyjnie i osadzamy płyty oporowe na obu końcach cięgna.
- Etap 4: Wprowadzenie kontrolowanego naciągu wstępnego. Pod ścisłym nadzorem kierownika budowy równomiernie napinamy śruby rzymskie do wartości siły określonej w projekcie, monitorując zachowanie zarysowań.
- Etap 5: Zszycie rys, iniekcja i estetyczna zabudowa. Po spięciu bryły budynku wykonujemy uzupełniające kotwienie murów prętami spiralnymi, wypełniamy szczeliny metodą iniekcji ciśnieniowej i przykrywamy elementy stalowe tynkiem lub ociepleniem (naprawa elewacji budynku).
6. Najczęstsze błędy przy spinaniu budynków ściągami stalowymi
Ankrowanie wykonane bez obliczeń konstruktora może przynieść więcej szkody niż pożytku. Do najgroźniejszych błędów należą:
- Zastosowanie zbyt małych podkładek stalowych bezpośrednio na cegle lub pustaku: Napięcie śruby na małej podkładce powoduje przekroczenie wytrzymałości muru na docisk i wgniecenie podkładki w ścianę (tzw. przebicie muru), przez co ściąg natychmiast traci naciąg.
- Montaż płyt oporowych na nierównym murze bez podlewki wyrównawczej: Jeżeli płyta oporowa opiera się tylko na dwóch wystających punktach cegły, podczas napinania powoduje jej pęknięcie.
- Nadmierne, niekontrolowane skręcanie śrub rzymskich („na wyczucie”): Próba siłowego „ściągnięcia” sztywnej ściany bez kontroli naprężeń może doprowadzić do wyboczenia muru do wewnątrz lub zerwania gwintu.
7. Najczęściej zadawane pytania (FAQ)
Nie. W budynkach mieszkalnych płyty oporowe oraz zewnętrzne ściągi zagłębiamy w podkuciu muru lub umieszczamy w grubości warstwy izolacji termicznej (styropianu / wełny mineralnej). Po otynkowaniu budynku system ankrowania jest całkowicie niewidoczny.
Ingerencja w układ konstrukcyjny budynku (wprowadzenie stalowych cięgien sprężających ustrój nośny) wymaga opracowania projektu naprawczego przez osobę posiadającą odpowiednie uprawnienia budowlane w specjalności konstrukcyjno-budowlanej oraz prowadzenia prac pod nadzorem kierownika budowy. W SIVEL kompleksowo przygotowujemy wymaganą dokumentację.
Zadzwoń pod numer +48 500 602 401 lub wyślij zdjęcia pękniętego budynku na adres biuro@sivel.pl (Kontakt SIVEL). Obsługujemy właścicieli domów jednorodzinnych w województwie mazowieckim i na terenie całej Polski.
POTRZEBUJESZ KONSULTACJI INŻYNIERSKIEJ LUB WYCENY NAPRAWY KONSTRUKCJI?
Specjaliści i brygady wykonawcze SIVEL realizują kompleksowe naprawy pękających ścian, podbijanie i wzmacnianie fundamentów, ankrowanie murów oraz iniekcje ciśnieniowe dla właścicieli domów jednorodzinnych na terenie województwa mazowieckiego i całej Polski. Prześlij nam zdjęcia uszkodzeń oraz lokalizację budynku – pomożemy rozpoznać problem i dobrać odpowiednią technologię.
Ponad 10 lat doświadczenia • 3 etapy obsługi • Cała Polska (główny obszar: Mazowieckie)
Autor i ekspert: Sławomir Ławecki — ekspert w zakresie napraw i wzmacniania konstrukcji budowlanych w firmie SIVEL
Materiał opracowany przez Sławomira Ławeckiego w oparciu o ponad 10-letnie doświadczenie praktyczne firmy SIVEL Naprawy Konstrukcji Budowlanych. Specjalizujemy się w kompleksowej obsłudze właścicieli domów jednorodzinnych (B2C) oraz obiektów komercyjnych (B2B) na terenie województwa mazowieckiego i całej Polski — od konsultacji, badań geotechnicznych, opinii i ekspertyz technicznych oraz projektów naprawczych, aż po wykonanie prac pod nadzorem kierownika budowy. Zobacz nasze realizacje i certyfikaty oraz pełną ofertę ponad 10 metod naprawczych.