Słownik pojęć inżynieryjnych – Naprawy konstrukcji, wzmacnianie fundamentów i iniekcje budowlane (A–Z)

Terminy od A do I — Ankrowanie, Badania i Iniekcje

• Ankrowanie budynku (spinanie ściągami): zabieg konstrukcyjny polegający na spięciu przeciwległych ścian nośnych lub całej bryły budynku za pomocą stalowych ściągów prętowych zakończonych płytami oporowymi (rozetami) i napinanych śrubami rzymskimi. Przejmuje siły rozciągające i zapobiega rozchodzeniu się murów (szczególnie na terenach szkód górniczych i w budynkach bez wieńców). Zobacz: Ankrowanie budynków.
• Badanie Pull-Off (odrywanie krążków pomiarowych): nieniszczące lub seminiszczące badanie wytrzymałości na rozciąganie warstwy przypowierzchniowej betonu wykonywane przy użyciu siłomierza z przyklejonym stalowym krążkiem Ø 50 mm. Zgodnie z normą PN-EN 1504 przed przyklejeniem taśm węglowych CFRP minimalna wytrzymałość podłoża w teście pull-off musi wynosić co najmniej 1,5 MPa.
• CemTie (kotwy iniekcyjne CemTie): system głębokiego kotwienia poprzecznego spękanych murów, sklepień, łuków i filarów za pomocą prętów spiralnych ze stali nierdzewnej osadzanych w odwiertach wypełnianych pod ciśnieniem tiksotropowym zaczynem mineralnym.
• CFRP (Carbon Fiber Reinforced Polymer): kompozyty z włókien węglowych w matrycy epoksydowej (taśmy i maty węglowe) o wytrzymałości na rozciąganie ponad 5-krotnie wyższej od stali zbrojeniowej (R_m > 2800 MPa), służące do zewnętrznego zbrojenia zginanych i ścinanych stropów, belek oraz słupów.
• Działki robocze (przy podbijaniu fundamentów): krótkie odcinki (zazwyczaj o długości 0,8 m – 1,25 m), na które dzieli się ławę fundamentową podczas odcinkowego podbijania fundamentów lub ich odkopywania. Jednoczesne odkopanie nie może przekraczać 20–25% długości ściany, a sąsiednie działki otwiera się dopiero po związaniu betonu w działkach poprzednich.
• Ettringit (korozja siarczanowa muru i betonu): uwodniony siarczano-glinian wapnia powstający w wyniku reakcji siarczanów zawartych w wodzie gruntowej lub starym murze ze składnikami cementu portlandzkiego. Kryształy ettringitu kilkukrotnie zwiększają swoją objętość, prowadząc do pęcznienia i kruszenia muru od wewnątrz.
• Iły ekspansywne (iły pęczniejące, np. iły plioceńskie i poznańskie): grunty spoiste zawierające minerały ilaste (montmorylonit, illit), które silnie zwiększają swoją objętość pod wpływem zawilgocenia i gwałtownie kurczą się podczas suszy (np. w sąsiedztwie korzeni drzew), powodując cykliczne unoszenie i osiadanie fundamentów oraz pękanie ścian.
• Iniekcja ciśnieniowa: wtłaczanie pod ciśnieniem (od kilku do ponad 200 bar) żywic epoksydowych, poliuretanowych, żeli akrylowych lub zaczynów mikrocementowych poprzez pakery osadzone w nawierconych otworach w celu sklejenia rysy lub zatrzymania przecieku wody. Zobacz: Iniekcje budowlane.
• Iniekcja geopolimerowa: bezwykopowa metoda wzmacniania podłoża gruntowego i podnoszenia osiadłych posadzek/fundamentów poprzez iniekcję dwuskładnikowych żywic ekspansywnych, które rozprężając się zagęszczają grunt i wypełniają pustki. Zobacz: Wzmocnienie gruntu polimerami i żywicami.
• Iniekcja krystaliczna (i kremowa): metoda odtwarzania poziomej izolacji przeciwwilgociowej muru poprzez wytworzenie w porach kapilarnych bariery krystalicznej lub hydrofobowej odcinającej podciąganie wody z gruntu.
• Iniekcja kurtynowa (żelowa): metoda odtwarzania zewnętrznej izolacji pionowej ściany fundamentowej od wewnątrz piwnicy (bez rozkopywania gruntu wokół budynku) poprzez przewiercenie ściany na wylot i wtłoczenie za mur żelu akrylowego. Zobacz: Iniekcja krystaliczna i kurtynowa.

Terminy od J do P — Jet Grouting, Klamrowanie, Mikropale i Pakery

• Jet Grouting (wysokociśnieniowa iniekcja strumieniowa): technologia geotechniczna polegająca na niszczeniu struktury gruntu pod fundamentem za pomocą strumienia zaczynu cementowego wyrzucanego z dyszy pod ciśnieniem 300 – 450 bar i jednoczesnym mieszaniu gruntu z zaczynem, co po związaniu tworzy wytrzymałe kolumny cementowo-gruntowe (cementogrunt). Zobacz: Jet Grouting.
• Karbonatyzacja betonu: proces chemiczny, w którym dwutlenek węgla (CO₂) z powietrza wnika w pory betonu i reaguje z wodorotlenkiem wapnia, obniżając odczyn pH betonu z ok. 12,5–13,5 poniżej progu 9,0–9,5. Skutkuje to utratą naturalnej warstwy pasywnej na prętach zbrojeniowych i inicjacją korozji zbrojenia.
• Klamrowanie (zszywanie / spinanie) murów: łączenie pękniętych fragmentów ściany za pomocą wklejanych w spoiny prętów spiralnych ze stali nierdzewnej lub klamer stalowych, przywracające ścianie zdolność do przenoszenia sił rozciągających. Zobacz: Spinanie i klamrowanie ścian.
• Kurzawka (upłynnienie gruntu / wypór hydrauliczny): groźne zjawisko geotechniczne występujące w drobnych piaskach i pyłach nawodnionych pod ciśnieniem hydrostatycznym, które po naruszeniu wykopem tracą spójność i zachowują się jak ciecz, wypływając spod fundamentów sąsiednich budynków.
• Lessy (grunty zapadowe): grunty pyłowe pochodzenia eolicznego (powszechne m.in. na Lubelszczyźnie, w Małopolsce, Sandomierzu i na Podkarpaciu), które w stanie suchym wykazują dobrą nośność, ale po nagłym zawilgoceniu (np. z nieszczelnej kanalizacji lub deszczówki) gwałtownie tracą strukturę makroporowatą i zapadają się pod fundamentem.
• Mikropale fundamentowe: pale wiercone, iniekcyjne lub wciskane o średnicy do 300 mm (wg PN-EN 14199), wykonywane małogabarytowymi wiertnicami w celu przeniesienia obciążeń z fundamentu na głębokie warstwy nośne. Zobacz: Mikropale – wzmacnianie fundamentów.
• Niecka obniżeń górniczych: deformacja powierzchni terenu powstająca nad wyeksploatowanym pokładem kopalnianym. Na obrzeżach niecki budynek poddawany jest niszczącemu rozciąganiu poziomemu (+ε), a w części środkowej — ściskaniu (−ε) oraz pochyleniu (T).
• Oczep żelbetowy: belka lub rama żelbetowa łącząca głowice pali, mikropali bądź studni fundamentowych i przekazująca na nie obciążenia ze ścian lub ław fundamentowych budynku.
• Pakery iniekcyjne (injektory): stalowe, mosiężne lub tworzywowe końcówki z uszczelką rozporową i zaworem zwrotnym (kalamitką), montowane w nawierconych otworach w celu wtłoczenia żywicy lub zaczynu pod wysokim ciśnieniem.
• Plomba szklana / gipsowa i rysomierz: wskaźniki kontrolne montowane w poprzek pęknięcia na ścianie. Pęknięcie cienkiej płytki szklanej sygnalizuje aktywność rysy, natomiast rysomierz z podziałką noniuszową pozwala odczytać dokładny przyrost przemieszczenia z dokładnością do 0,1 mm.

Terminy od R do Z — Reprofilacja, Studnie, Sufozja i Tynki WTA

• Reprofilacja betonu i żelbetu (systemy PCC / SPCC): odtworzenie pierwotnego przekroju geometrycznego i otuliny betonowej elementu żelbetowego (po odkucia skorodowanego betonu i zabezpieczeniu antykorozyjnym zbrojenia) za pomocą zapraw cementowych modyfikowanych polimerami (PCC) zgodnie z normą PN-EN 1504-3. Zobacz: Naprawa i reprofilacja betonu.
• Strop odcinkowy (Strop Kleina): historyczny strop stalowo-ceramiczny powszechny w kamienicach z końca XIX i I połowy XX wieku, złożony ze stalowych belek dwuteowych (IPE/NP) oraz ułożonej między nimi ceglanej płyty zbrojonej bednarką. Najczęstszą przyczyną jego awarii jest korozja belek stalowych oraz utrata oparcia w murze. Zobacz: Wymiana i wzmacnianie stropów.
• Studnie fundamentowe (studnie zapuszczane): masywne elementy posadowienia pośredniego (kręgi żelbetowe zapuszczane w grunt metodą podbierania urobku od wewnątrz i wypełniane betonem podwodnym/konstrukcyjnym), pozwalające oprzeć osiadający budynek na warstwach nośnych zalegających na głębokości 3–10 m. Zobacz: Studnie fundamentowe.
• Sufozja gruntu: proces mechanicznego wymywania i wynoszenia drobnych cząstek gruntu spod fundamentu przez przepływającą wodę gruntową, wody opadowe lub wycieki z nieszczelnych rur wodociągowych i kanalizacyjnych. Prowadzi do powstawania pustek (kawern) pod ławą i nagłego osiadania budynku.
• Torkretowanie (beton natryskowy): narzucanie mieszanki betonowej lub zaprawy naprawczej pod ciśnieniem sprężonego powietrza na wzmacnianą powierzchnię muru, sklepienia lub fundamentu, pozwalające zwiększyć grubość i nośność elementu bez tradycyjnego deskowania.
• Tynki renowacyjne WTA: specjalistyczne, wysoce paroprzepuszczalne wyprawy tynkarskie o porowatości powyżej 40%, stosowane na zawilgoconych i zasolonych murach po wykonaniu iniekcji przeciwwilgociowej. Magazynują krystalizujące sole wewnątrz swoich porów, zapobiegając wykwitom i odpadaniu tynku.

Granice metod, warunki skuteczności i praktyka inżynierska SIVEL

Jak przebiega współpraca i realizacja prac z SIVEL – 6 kroków

Niezależnie od tego, czy zgłaszasz uszkodzony dom jednorodzinny, kamienicę wspólnoty mieszkaniowej czy obiekt przemysłowy, proces realizacji prowadzimy w uporządkowanym reżimie inżynieryjnym: